Astronomi ve Uzay Bilimleri Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Can Güngör’ün yürütücülüğünü yaptığı “X-ışın Çiftlerinin Yörünge Parametrelerinin Belirlenmesi ve Uzun Dönem Değişimlerinin Zamansal ve Tayfsal Olarak İncelenmesi” başlıklı proje TÜBİTAK-1001 programından destek kazanmıştır.
2025 yılı 2. döneminde “1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı” kapsamında sunulan ve “X-ışın Çiftlerinin Yörünge Parametrelerinin Belirlenmesi ve Uzun Dönem Değişimlerinin Zamansal ve Tayfsal Olarak İncelenmesi” başlıklı projenin desteklenmesi TÜBİTAK tarafından uygun görülmüştür. Proje, İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü bünyesinde yürütülecektir.
X-ışın çiftleri, bir nötron yıldızı ya da kara delik ile eşlikçi bir yıldızdan oluşan ve yüksek enerjili ışınım süreçleriyle evrenin en uç fizik koşullarını sergileyen çift sistemlerdir. Bu sistemlerde kütle aktarım mekanizmaları ve yörünge geometrisi, gözlenen X-ışın ışınımının temel belirleyicileri arasında yer almaktadır.
Proje kapsamında, seçilen yüksek ve düşük kütleli X-ışın çiftlerinin yörünge parametreleri uzun dönemli gözlem verileri kullanılarak hassas bir şekilde belirlenecek; zaman analizi ve yörünge çözümlü tayf modellemeleriyle sistemlerin fiziksel parametrelerinin yörünge evresi boyunca nasıl değiştiği incelenecektir. Elde edilecek sonuçlarla, kütle aktarım süreçlerinin geometrik ve fiziksel yapısına ilişkin yeni kısıtlar getirilmesi ve farklı X-ışın çift sistemlerin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi hedeflenmektedir.